Kısaca
- Belirli bir hız aralığında gelip geçen titreme: balans.
- Yalnız frende gelen titreme: fren diski.
- Her hızda süren ya da ani başlayan titreme: lastik hasarı, eğik jant, gevşek bijon.
01Belirtiler
- Belirli bir hız aralığında direksiyonun sağa sola titremesi
- Hız arttıkça ya da azaldıkça titremenin kaybolması
- Koltukta ve tabanda hissedilen titreşim (arka tekerlekler)
- Bozuk yoldan ya da kasisten sonra başlayan direksiyon çırpınması
- Frene basınca gelen titreme
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Balans bozukluğu
Tekerleğin ağırlık dağılımı dengesizse belirli bir hızda rezonansa girer. Düşen balans kurşunu, jant içine dolan çamur ya da yeni takılan lastik en sık sebeplerdir.
Olasılık sırası 1/7 - Sebep02
Lastik
Yanağında şişlik (balon), düzensiz aşınma, tek noktada düzleşme ya da iç yapısı bozulmuş lastik balansla düzelmez.
Olasılık sırası 2/7 - Sebep03
Eğik jant
Çukura sert giren jant eğilir. Balans makinesinde dengelenebilir ama yalpası sürer.
Olasılık sırası 3/7 - Sebep04
Ön takım boşlukları
Rot başı, rotil ya da salıncak burcundaki boşluk, küçük bir dengesizliği büyütür ve direksiyona taşır.
Olasılık sırası 4/7 - Sebep05
Fren diski
Titreme yalnız frende geliyorsa: frene basınca titreme.
Olasılık sırası 5/7 - Sebep06
Aks ve iç mafsal
Yalnız gaz verirken gelen, gaz kesince kaybolan titreme aks tarafını gösterir.
Olasılık sırası 6/7 - Sebep07
Gevşek bijon
Lastik değişiminden sonra sıkılmamış bijon. Nadir ama en tehlikelisi.
Olasılık sırası 7/7
03Rot mu, balans mı?
Balans bozuksa direksiyon titrer; araç düz gider.
Rot (ön düzen) ayarı bozuksa direksiyon titremez; araç bir yana çeker, direksiyon simidi düz yolda eğri durur, lastiğin bir kenarı yenir.
İkisi sık karıştırıldığı için sırayla yaptırılır: önce lastik ve jant sağlam mı diye bakılır, sonra balans, sonra boşluk kontrolü, en son ön düzen ayarı.
04Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Titremenin hangi hızda, frende mi, gazda mı geldiği yol testinde belirlenir.
- Adım 2Lastikler şişlik, düzensiz aşınma ve üretim tarihi açısından, jantlar eğiklik açısından kontrol edilir.
- Adım 3Tekerlekler balans makinesinde ölçülür; jant yalpası gözlenir.
- Adım 4Liftte ön takım boşlukları kontrol edilir.
- Adım 5Gerekirse ön tekerlekler arkaya alınarak titremenin yer değiştirip değiştirmediğine bakılır.
05Çözüm
Balans yapılır; lastik ya da jant hasarlıysa balans çözmez, parça değişir. Boşluk yapan ön takım parçası yenilenir ve ardından ön düzen ayarı yapılır. Lastik değişiminden sonra bijonlar kısa bir sürüşten sonra tork anahtarıyla yeniden kontrol edilir.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Lastik yanaklarında şişlik ve kesik aramak
- Lastik basınçlarını kontrol etmek
- Bijonların sıkı olduğunu kontrol etmek
- Jant içindeki çamuru temizlemek
Servise bırakılacak işler
- Balans ve jant kontrolü
- Ön takım boşluk kontrolü
- Ön düzen ayarı
06Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Hafif balans titremesi tehlikeli değildir, ama uzun vadede ön takımı ve lastiği yorar. Tehlikeli olan ani başlayan titremedir: lastikte balon patlamadan önceki son uyarıdır.
Tehlikeli mi?
Şiddetliyse, ani başladıysa ya da direksiyon hâkimiyetini etkiliyorsa evet. Yavaşlayın, güvenli yerde durun, dört lastiğe ve bijonlara bakın.
Muayeneden geçer mi?
Muayenede ön takım boşlukları ve lastik durumu kontrol edilir. Titremenin sebebi boşluk ya da hasarlı lastikse sorun çıkar. Kusur sınıfını istasyonun güncel tablosu belirler.
07Sık sorulan sorular
Balans yaptırdım, titreme geçmedi. Neden?
Lastiğin iç yapısı bozuk, jant eğik ya da ön takımda boşluk olabilir. Arka tekerleklerin balansı da kontrol edilmeli.
Yalnız belirli bir hızda titriyor, daha hızlı gidince geçiyor. Normal mi?
Balans bozukluğunun tipik davranışıdır; normal değildir, ama acil de değildir.
Direksiyon titremesi ve sola çekme birlikte varsa?
İki ayrı sorun olabilir: balans ve ön düzen. Ya da tek sebep: hasarlı lastik ya da sıkışmış fren kaliperi.