Kısaca
- Titreme yalnız frende geliyorsa kaynak disktir; frensiz de varsa balans ya da ön takım.
- "Disk eğilmesi" denen şey çoğunlukla kalınlık farkı ve balata malzemesinin yüzeye düzensiz yapışmasıdır.
- Poyra yüzeyi temizlenmeden takılan yeni disk de titrer.
01Belirtiler
- Yüksek hızdan frene basınca direksiyonda sağa sola titreme
- Fren pedalında ritmik vuruntu
- Frende koltuğa ve gövdeye gelen titreşim (arka diskler)
- Yokuş inişinden sonra artan titreme
- Disk yüzeyinde mavi-kahverengi lekeler, halkalar
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Diskte kalınlık farkı
Disk çevresinde mikron düzeyinde kalınlık farkı oluşur. Çoğunlukla sıcak diskte ayağı frende bekletmekten kaynaklanır: balata, durduğu yere iz bırakır.
Olasılık sırası 1/6 - Sebep02
Disk salgısı ve poyra yüzeyi
Disk ile poyra arasında pas ya da kir kalırsa disk yalpalayarak döner. Zamanla o bölgeler farklı aşınır.
Olasılık sırası 2/6 - Sebep03
Aşırı ısınma
Uzun inişte sürekli fren, diski aşırı ısıtır; yüzey sertleşir, lekelenir.
Olasılık sırası 3/6 - Sebep04
Kaliper ve pim sorunları
Sıkışmış kaliper pistonu ya da kızak pimi balatayı diskten ayıramaz; disk sürekli sürtünür ve ısınır.
Olasılık sırası 4/6 - Sebep05
Bijon sıkma düzeni
Bijonların düzensiz ve aşırı sıkılması diski gerer.
Olasılık sırası 5/6 - Sebep06
Ön takım boşlukları
Salıncak burcu ya da rot başındaki boşluk, küçük bir disk düzensizliğini büyüterek direksiyona taşır.
Olasılık sırası 6/6
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Yol testinde titremenin yalnız frende mi geldiği doğrulanır.
- Adım 2Tekerlekler sökülür; disk yüzeyi, balata durumu ve kaliper hareketi kontrol edilir.
- Adım 3Disk kalınlığı birkaç noktadan mikrometreyle, salgısı komparatörle ölçülür; üretici sınırlarıyla karşılaştırılır.
- Adım 4Poyra yüzeyi ve teker rulmanı boşluğu kontrol edilir.
- Adım 5Ön takım burç ve mafsalları boşluk açısından kontrol edilir.
04Çözüm
Kalınlığı sınırın altındaki ya da yüzeyi bozulmuş diskler aks başına çift olarak değişir; yanında balatalar da yenilenir. Poyra yüzeyi temizlenir, disk salgısı takıldıktan sonra yeniden ölçülür. Sıkışan kaliper pimi ya da pistonu varsa onarılır; yoksa yeni disk de kısa sürede aynı hâle gelir. Bijonlar tork anahtarıyla, çapraz sırayla sıkılır.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Titremenin yalnız frende mi, sürekli mi olduğunu ayırt etmek
- Sert frenden sonra dururken ayağı frende bekletmemek (mümkünse)
- Uzun inişlerde motor freni kullanmak
Servise bırakılacak işler
- Disk kalınlık ve salgı ölçümü
- Disk ve balata değişimi, poyra temizliği
- Kaliper bakımı
05Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Titreyen frenle araç durur, ama fren mesafesi uzar ve ABS düzensiz devreye girebilir. Titreme şiddetliyse ve direksiyon elinizden kaçacak gibi oluyorsa yüksek hız yapmayın.
Muayeneden geçer mi?
Fren testinde tekerlekler arası kuvvet farkı ve dalgalanma ölçülür. Belirgin disk düzensizliği testte kendini gösterir. Kusur sınıfını istasyonun güncel tablosu belirler; muayeneden önce onarın.
06Sık sorulan sorular
Diskleri torna ettirmek çözüm mü?
Kalınlık yeterliyse geçici olarak düzeltir, ama incelen disk daha çabuk ısınır ve yeniden bozulur. Çoğu zaman değişim daha sağlıklıdır.
Yeni disk taktırdım, yine titriyor. Neden?
Poyra yüzeyi temizlenmemiş, kaliper sıkışık ya da salgı ölçülmemiş olabilir. Titreme frensiz de varsa sebep zaten disk değildir.
Yalnız balata değiştirmek titremeyi geçirir mi?
Hayır. Sorun disk yüzeyindedir; yeni balata bozuk yüzeye kısa sürede uyar ve titreme döner.