Kısaca
- Çekiş kaybının sebebi çoğu zaman turbo değil, basınç kaçağı ya da kumandadır.
- Turbonun kendisinin bittiğini mil boşluğu, kanat hasarı ve yağ kaçağı gösterir.
- Turbo yağla yaşar: geciken yağ değişimi ve düşük seviye en büyük düşmanıdır.
01Belirtiler
- Hızlanırken siren ya da dişçi matkabı gibi tiz ses
- Gaz verince tıslama (basınç kaçağı)
- Belirli devirden sonra çekişin kesilmesi, koruma modu
- Egzozdan mavi-gri duman, artan yağ tüketimi
- Ara soğutucu hortumlarında yağ birikimi
- Turbo basıncıyla ilgili arıza kaydı
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Basınç hattında kaçak
Hortum, kelepçe, ara soğutucu ya da contadan kaçan basınç turbo arızası sanılır. Turbo sağlamdır, ürettiği hava motora ulaşmaz.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
Kumanda: aktüatör, vakum, değişken geometri
Basıncı ayarlayan aktüatör ya da onu besleyen vakum hattı arızalıysa turbo ya basınç üretemez ya da fazla üretir. Dizelde değişken geometri kanatları kurumla sıkışır.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
Mil yatakları ve keçeler
Yağsız kalan ya da kirli yağla çalışan turboda mil boşluk yapar, kanatlar gövdeye sürter. Ses ve yağ kaçağı buradan gelir.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Yağ besleme ve dönüş hattı
Tıkanan besleme borusu turboyu yağsız bırakır; tıkanan dönüş hattı yağı keçelerden dışarı iter. Turbo değişip bu hatlar değişmezse yeni turbo da kısa sürer.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Yabancı madde
Hava filtresinden kaçan parça ya da motordan gelen bir kırıntı kanatları bozar. Dengesi bozulan turbo hızla dağılır.
Olasılık sırası 5/5
03Sık sorulan iki ayrım
Turbo arızası yağ eksiltir mi?
Mil keçeleri kaçırıyorsa evet. Yağ emme tarafına geçerse ara soğutucuda birikir ve yanar; egzoz tarafına geçerse mavi duman olarak çıkar. Ama her yağ tüketimi turbodan değildir; karter havalandırması aynı izi bırakır.
Turbo arızası hararet yaptırır mı?
Doğrudan hayır. Ancak su soğutmalı turbolarda soğutma hattı kaçağı su eksiltir; tıkalı egzoz ve yanlış karışım da motor sıcaklığını yükseltebilir.
04Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Arıza kayıtları okunur; istenen ve gerçekleşen turbo basıncı yol testinde kaydedilir.
- Adım 2Emme ve basınç hattı duman testiyle kaçak açısından denenir.
- Adım 3Aktüatör, vakum pompası ve hatları test edilir; değişken geometri kolu elle ve cihazla hareket ettirilir.
- Adım 4Emme hortumu sökülerek mil boşluğu ve kanat durumu kontrol edilir.
- Adım 5Yağ besleme ve dönüş hatları, karter basıncı kontrol edilir.
05Çözüm
Kaçak ve kumanda sorunları turbo değişmeden çözülür. Turbonun kendisi hasarlıysa revizyon ya da değişim yapılır; bu işte yağ besleme borusu, dönüş hattı, yağ ve filtre birlikte yenilenir, ara soğutucu ve hortumlardaki yağ temizlenir. Arızanın sebebi bulunmadan takılan turbo aynı sebepten yeniden bozulur.
Turboyu uzun ömürlü kullanmanın yolları bakım rehberimizde: Turbo ömrünü uzatan alışkanlıklar.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Yağ seviyesini kontrol etmek
- Sesi ve koşulunu kaydetmek
- Uzun yüklü sürüşten sonra motoru hemen kapatmayıp kısa süre rölantide bırakmak
Servise bırakılacak işler
- Basınç kaydı ve duman testi
- Aktüatör ve vakum testi
- Turbo revizyonu ya da değişimi, yağ hatlarının yenilenmesi
06Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Sorun kaçak ya da kumandaysa araç güçsüz ama güvenle yürür. Turbo mili boşluk yaptıysa durum farklıdır: dağılan kompresör kanadı motora gider, keçeden kaçan yağ dizel motorda kontrolsüz devir yükselmesine yol açabilir.
Yolda bırakır mı?
İleri aşamada evet. Tiz ses arttıysa ve duman yoğunlaştıysa aracı çalıştırmayın.
07Sık sorulan sorular
Turbo arızası sesi nasıl olur?
Siren ya da ıslık gibi, devirle yükselen tiz bir ses. Tıslama ise genellikle basınç kaçağıdır, turbonun kendisi değildir.
Turbo temizliği işe yarar mı?
Dizelde kurumla sıkışmış değişken geometri mekanizmasında işe yarayabilir. Yatak ve mil hasarını temizlik düzeltmez.
Turbo revizyonu mu, yeni turbo mu?
Gövde ve kanatlar sağlamsa doğru yapılmış ve dengelenmiş revizyon makul bir seçenektir. Kararı hasarın boyutu verir.