Kısaca
- En kesin işaret: amortisör gövdesinde yağ kaçağı.
- Bozuk amortisör fren mesafesini uzatır, ABS ve ESP'nin işini zorlaştırır.
- Aynı akstaki iki amortisör birlikte değişir.
01Belirtiler
- Amortisör gövdesinde ıslak, yağlı ve tozlu iz
- Kasisten sonra aracın birkaç kez sallanması
- Frende ön tarafın fazla dalması, kalkışta arka tarafın çökmesi
- Virajda aşırı yatma, yan rüzgârda savrulma
- Lastik sırtında dalgalı, çukur çukur aşınma
- Kasiste vuruntu ya da tok ses
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Keçenin yıpranması ve yağ kaçağı
Amortisör içindeki yağ, piston kolunun keçesinden sızar. Yağ azaldıkça sönümleme düşer.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
İç valflerin aşınması
Dışarıda kaçak olmadan da amortisör sertliğini kaybeder. Yavaş yavaş olduğu için sürücü alışır ve fark etmez.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
Toz körüğü ve stoperin dağılması
Körük yırtılınca piston kolu toz ve suyla aşınır, keçe erken bozulur. Dağılan stoper, tam kapanmada metal metale vurmaya yol açar.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Üst takoz ve rulman
Amortisörün kendisi sağlam olsa da takozu çökmüşse ses ve boşluk yapar.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Darbe
Sert çukur, piston kolunu eğebilir ya da gövdeyi ezebilir.
Olasılık sırası 5/5
03Sallama testi neden yetmez?
Aracın köşesine bastırıp bırakmak eski, yumuşak süspansiyonlu araçlarda fikir verirdi. Günümüz araçlarında yaylar serttir; yarı ömrünü kaybetmiş amortisör bile bu testte normal görünür. Güvenilir değerlendirme için gövde kaçak açısından gözle kontrol edilir, yol testinde aracın tepkisine bakılır ve imkân varsa amortisör test cihazında ölçülür.
04Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Amortisör gövdeleri yağ kaçağı, körük ve stoper durumu açısından gözle kontrol edilir.
- Adım 2Lastik aşınma biçimi incelenir.
- Adım 3Yol testinde kasis sonrası salınım, frende dalma ve virajda yatma değerlendirilir.
- Adım 4Üst takoz, rulman ve yaylar kontrol edilir.
- Adım 5Varsa amortisör test cihazında sağ-sol sönümleme farkı ölçülür.
05Çözüm
Amortisör onarılmaz, değişir; aynı aksta sağ ve sol birlikte. Toz körüğü, stoper ve gerekiyorsa üst takoz ile rulman aynı işte yenilenir. Ön amortisör değişiminden sonra ön düzen ayarı yapılır.
Değişim zamanı bakım rehberimizde: Amortisör ne zaman değişir?
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Tekerlek arkasından amortisör gövdesinde yağ izi aramak
- Lastik sırtını elle yoklayıp dalgalı aşınma aramak
- Kasis sonrası aracın kaç kez sallandığını gözlemek
Servise bırakılacak işler
- Kaçak ve takoz kontrolü, yol testi
- Amortisör, körük, stoper ve takoz değişimi
- Ön düzen ayarı
06Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Bozuk amortisörle araç gider, ama tekerleğin yolla teması azalır. Bunun bedeli acil frende ve ıslak virajda ödenir.
Muayeneden geçer mi?
Muayenede amortisörlerin sönümlemesi ve sağ-sol farkı cihazla ölçülür. Belirgin fark ya da yağ kaçağı sorun çıkarır. Kusur sınıfını istasyonun güncel tablosu belirler.
07Sık sorulan sorular
Amortisör arızası sesi nasıl olur?
Kasiste tok vuruntu ya da tıkırtı. Ama bu ses çoğu zaman amortisörden değil, takozundan ya da viraj demiri bağlantısından gelir.
Yalnız kaçıran amortisörü değiştirsem olur mu?
Önermiyoruz. Yeni ve eski amortisör farklı sönümler; araç frende ve virajda bir yana çeker.
Amortisör neden bozulur?
Yaş, bozuk yol, aşırı yük ve yırtık toz körüğü. Körük ucuz bir parçadır ve amortisörün ömrünü belirler.