Kısaca
- Dış kafa: tam dönüşte, gaz verirken ritmik tıkırtı.
- İç kafa: düz yolda, yalnız hızlanırken titreşim.
- Yırtık körük erken fark edilirse yalnız körük değişir.
01Belirtiler
- Direksiyon tam kırıkken kalkışta ya da gaz verirken "tık tık tık" sesi
- Jantın iç tarafına ve davlumbaza sıçramış siyah gres
- Hızlanırken gövdeye gelen, gaz kesince kaybolan titreşim
- Vitese takarken ya da gaz verip bırakırken "tak" sesi
- Yırtık, çatlamış körük
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Körük yırtılması
Lastik körük yaşla, ısıyla ve taş darbesiyle çatlar. Gres savrulur, içeri su ve toz girer; bilyalar ve yuvaları aşınır.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
Normal yıpranma
Yüksek kilometrede, körük sağlam olsa da bilya yuvaları boşluk yapar.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
İç mafsal aşınması
Şanzıman tarafındaki mafsal yük altında titreşim yapar. Motor kulaklarının çökmesi mafsalın çalışma açısını bozar ve aşınmayı hızlandırır.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Sert kalkış ve yüksek tork
Direksiyon kırıkken tam gaz kalkış, dış mafsala en ağır yükü bindirir.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Kalitesiz yedek parça
Düşük kaliteli aks kafaları kısa sürede boşluk yapar ya da titreşir.
Olasılık sırası 5/5
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Boş bir alanda direksiyon tam sağa ve tam sola kırılarak daire çizilir; sesin hangi yönde geldiği not edilir. Hangi tarafın kafası olduğu liftteki boşluk kontrolüyle kesinleşir.
- Adım 2Liftte körükler çatlak, yırtık ve gres kaçağı açısından kontrol edilir.
- Adım 3Aks elle tutulup döndürülerek ve itilip çekilerek boşluk aranır.
- Adım 4Yük altındaki titreşim için yol testinde hızlanma ve gaz kesme karşılaştırılır.
- Adım 5Motor ve şanzıman kulakları kontrol edilir.
04Çözüm
Körük yeni yırtıldıysa ve mafsal ses yapmıyorsa mafsal temizlenir, yeni gres ve yeni körük takılır. Ses başladıysa aks kafası ya da komple aks değişir. Aks somunu her sökümde yenilenir ve üretici torkunda sıkılır.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Direksiyonu tam kırıp tekerlek arkasından körüğe bakmak
- Jant içinde gres sıçraması aramak
- Sesin hangi yöne dönerken geldiğini not etmek
Servise bırakılacak işler
- Körük ve boşluk kontrolü
- Körük değişimi ya da aks kafası, aks değişimi
- Kulak kontrolü
05Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Tıkırdayan aks kafasıyla bir süre gidilir, ama aşınma hızlanarak ilerler.
Bozulursa ne olur?
Mafsal dağılırsa motor gücü tekerleğe ulaşmaz; araç vitesteyken yürümez. Bu genellikle bir dönüşte ya da kalkışta olur. Dağılan parçalar çevredeki fren hortumuna ve körüklere zarar verebilir.
06Sık sorulan sorular
Körük yırtıldı ama ses yok. Hemen değiştirmeli miyim?
Evet. Bu aşamada yalnız körük ve gres değişir; beklerseniz mafsal da gider.
Aks kafası mı, komple aks mı değişmeli?
Mafsal ayrı satılıyorsa ve aks mili sağlamsa kafa değişimi yeterlidir. İç ve dış mafsal birlikte yıprandıysa komple aks daha mantıklı olabilir.
Ses yalnız geri giderken geliyor, yine aks mı?
Olabilir, ama fren balatası ve kaliper sesleri de geri yönde gelir. Liftte kontrol edilmeden karar verilmez.