Kısaca
- Ses hızla artar, vitese ve gaza bağlı değildir.
- Virajda yük binen taraftaki rulmanın sesi artar: sola dönerken artıyorsa şüpheli sağ taraftır.
- Düzensiz aşınmış lastik de aynı sesi yapar; ayrım liftte yapılır.
01Belirtiler
- Belirli bir hızdan sonra başlayan, hızla yükselen uğultu
- Virajda sesin artması ya da kesilmesi
- Vitesi boşa alınca da devam eden ses
- İleri aşamada hırıltı, direksiyonda ya da tabanda titreşim
- ABS lambasının yanması (bazı araçlarda sensör halkası rulmanın içindedir)
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Rulmanın yorulması
Bilyaların yuvarlandığı yüzey zamanla pullanır. Normal bir yıpranmadır; yük, yol ve kilometre belirler.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
Darbe
Kaldırıma ya da çukura sert vuruş rulman yüzeyinde iz bırakır; ses haftalar sonra başlar.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
Su ve kir girişi
Keçesi bozulan rulmana su girer, gres bozulur.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Yanlış montaj
Rulmanı yanlış yerinden presle çakmak ya da aks somununu yanlış torkla sıkmak yeni rulmanı kısa sürede bitirir.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Lastik (rulman değil)
Testere dişi aşınmış ya da düzensiz yıpranmış lastik aynı uğultuyu yapar. Lastikleri ön-arka değiştirince ses yer değiştiriyorsa sebep lastiktir.
Olasılık sırası 5/5
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Yol testinde ses dinlenir; sağa ve sola yük bindirilerek hangi tarafta arttığına bakılır.
- Adım 2Araç liftte, tekerlek elle çevrilerek pürüz ve ses aranır; yay üzerine el konarak titreşim hissedilir.
- Adım 3Tekerlek üstten ve alttan tutularak boşluk kontrol edilir.
- Adım 4Lastiklerin aşınma biçimi incelenir; gerekirse lastikler yer değiştirilerek ses yeniden dinlenir.
04Çözüm
Bozuk rulman değişir; birçok araçta rulman poyrayla birlikte tek parça gelir. Aks somunu yenilenir ve üretici torkunda sıkılır. Diğer taraftaki rulman sağlamsa değiştirmek gerekmez, ama aynı yaşta olduğu için kontrol edilir.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Sesin virajda nasıl değiştiğini not etmek
- Lastiklerin iç ve dış kenarlarında düzensiz aşınma var mı diye bakmak
Servise bırakılacak işler
- Liftte ses ve boşluk kontrolü
- Rulman ya da poyra değişimi
- Gerekiyorsa lastik değerlendirmesi
05Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Uğultuyla bir süre gidilir, ama rulman kendi kendine düzelmez; ses arttıkça ısınır, boşluk yapar.
Devam edilirse ne olur?
Dağılan rulman tekerleği kilitleyebilir ya da tekerleğin yalpalamasına yol açar. Ses hırıltıya döndüyse araç artık güvenli değildir.
06Sık sorulan sorular
Rulman sesi mi, şanzıman sesi mi?
Vitesi boşa aldığınızda ses aynı kalıyorsa ve virajda değişiyorsa rulmandır. Vitese ve gaza göre değişiyorsa şanzıman tarafına bakılır.
Rulman sesiyle kaç kilometre gidilir?
Bunun güvenli bir cevabı yok. Bazı rulmanlar aylarca uğuldar, bazıları haftalar içinde dağılır.
İki tarafı birden değiştirmek gerekir mi?
Şart değil. Bozuk olan değişir; diğeri kontrol edilir.