Kısaca
- Hızla birlikte artan uğultu rulmanı, belirli viteste gelen ses o vitesin dişlisini düşündürür.
- Otomatik ve DSG'de geç ya da sert geçiş çoğu zaman yağ, basınç ya da ayar sorunudur.
- Alttan damlayan şanzıman yağı küçük bir kaçak bile olsa ertelenmez.
01Belirtiler
- Hız arttıkça yükselen, gaz kesince tonu değişen uğultu
- Vites geçirirken hırıltı ya da vitesin zor girmesi (manuel)
- Vitesin kendiliğinden boşa atması
- Otomatikte vites yükseltirken devrin boşa yükselmesi, sonra sertçe tutması
- Park yerinde aracın altında yağ lekesi
- Gösterge panelinde şanzıman uyarısı
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Düşük ya da eskimiş şanzıman yağı
Kaçak sonucu azalan ya da özelliğini yitiren yağ, hem rulmanları hem kavramaları hem de valf gövdesini etkiler. Otomatik ve yağlı kavramalı DSG'lerde geçiş kalitesi doğrudan yağa bağlıdır.
Olasılık sırası 1/6 - Sebep02
Rulman aşınması
Giriş ve çıkış mili rulmanları yorulunca uğultu başlar. Manuelde debriyaja basınca kesilen ses giriş mili rulmanını düşündürür.
Olasılık sırası 2/6 - Sebep03
Senkromeç aşınması (manuel)
Belirli bir vitese geçerken hırıltı varsa o vitesin senkromeci yıpranmıştır. Çoğunlukla 2. ve 3. viteste başlar.
Olasılık sırası 3/6 - Sebep04
Kavrama ve mekatronik (DSG)
Çift kavramalı şanzımanda sert geçiş, kayıp vites ve titreme genellikle kavrama ya da mekatronik kaynaklıdır.
Olasılık sırası 4/6 - Sebep05
Keçe ve conta kaçakları
Aks keçeleri, karter contası ve vites mili keçesi en sık kaçıran yerlerdir. Yağ azaldıkça diğer arızalar sıraya girer.
Olasılık sırası 5/6 - Sebep06
Vites kumanda mekanizması (manuel)
Tel ya da çubuk ayarı bozulduysa vitesler tam oturmaz, boşa atar. Bu, şanzıman içi arızadan çok daha basit bir onarımdır.
Olasılık sırası 6/6
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Ses yol testinde dinlenir: hangi viteste, hangi hızda, gazda mı, gaz kesince mi?
- Adım 2Tekerlek rulmanı ve lastik sesi ayrılır; bunlar şanzıman sesiyle sık karıştırılır.
- Adım 3Liftte kaçak noktaları ve yağ seviyesi kontrol edilir; boşaltılan yağda metal talaşı aranır.
- Adım 4Otomatik ve DSG'de arıza kayıtları, yağ sıcaklığı ve basınç değerleri okunur.
- Adım 5Manuelde debriyaj ve kumanda ayarı kontrol edilir.
04Çözüm
Kaçak varsa önce keçe ve conta yenilenir, yağ doğru tip ve miktarda tamamlanır. Rulman ve senkromeç arızalarında şanzıman açılır, yıpranan parçalar değişir. DSG'de sorun kavrama ya da mekatronikteyse iş o parçayla sınırlı kalır; "şanzıman komple değişecek" kararı ancak gövde ve dişli hasarı görüldüğünde verilir.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Park yerinde aracın altına bakın: leke var mı, nerede, ne renk?
- Sesin hangi viteste ve hızda geldiğini not edin.
- Şanzıman yağı seviyesini kendiniz açıp kontrol etmeyin; çoğu şanzımanda çubuk yoktur ve işlem sıcaklığa bağlıdır.
Servise bırakılacak işler
- Kaçak tespiti, yağ seviye ve durum kontrolü
- Rulman, senkromeç ve keçe değişimi
- DSG ve otomatikte basınç ölçümü ve ayar
05Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürün
Uğultu ve sert geçişle araç yürür, ama yağsız ya da talaşlı çalışan şanzıman her kilometrede daha çok hasar görür. Yağ kaçağı gördüyseniz ya da vites boşa atıyorsa uzun yola çıkmayın.
Yolda bırakır mı?
Dağılan bir rulman ya da yağsız kalan şanzıman kilitleyebilir. Metalik sürtünme sesi ya da yanık kokusu geliyorsa durun.
06Sık sorulan sorular
Şanzıman sesi ile rulman sesi nasıl ayrılır?
Tekerlek rulmanı sesi virajda yük binen tarafa göre değişir, vitesle değişmez. Şanzıman sesi vitese ve gaza bağlıdır. Kesin ayrım liftte ve yol testinde yapılır.
Şanzıman yağı eklemek sesi keser mi?
Yağ eksikse seviyeyi tamamlamak gerekir, ama aşınmış rulmanın sesi yağla geçmez. Katkı maddeleri sesi bir süre bastırabilir; sorunu çözmez.
Otomatik şanzıman arıza belirtileri manuelden farklı mı?
Evet. Otomatikte belirtiler çoğunlukla geçiş kalitesiyle ilgilidir: geç, sert ya da kayarak geçiş. Manuelde ses ve vitesin zor girmesi öne çıkar.