Kısaca
- Tipik belirti: gösterge panelinde yanıp sönen vites göstergesi (PRNDS) ve şanzıman uyarısı.
- DQ200'de hidrolik basıncı elektrikli bir pompa üretir, bir akümülatör depolar. Basınç kaybolursa kavramalar açılır ve araç çekişsiz kalır.
- Teşhisin temeli basınç oluşturma ve tutma testidir; kod tek başına yetmez.
01Belirtiler
- Vites göstergesinin (PRNDS) tamamının yanıp sönmesi, şanzıman uyarı yazısı
- Aracın yalnız tek viteslerle (1, 3, 5, 7) ya da yalnız çift viteslerle gitmesi
- D ya da R'ye alınca aracın hiç hareket etmemesi
- Seyir hâlinde çekişin aniden kesilmesi, devrin boşa yükselmesi
- Kontak açıkken şanzıman tarafından gelen sürekli pompa sesi
- Kontağı kapatıp açınca bir süre düzelen, sonra tekrarlayan arıza
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Hidrolik basınç kaybı (akümülatör, gövde, iç kaçak)
DQ200 mekatroniğinde basıncı küçük bir basınç akümülatörü depolar. Akümülatör gövdesinde çatlak oluşabildiği ve bunun basınç kaybına, çekiş kaybına yol açabildiği resmî geri çağırma kayıtlarında belgelenmiştir (2019'da Avustralya'da; ABD'de NHTSA kaydı 19V-866). Basınç tutulamayınca pompa sürekli çalışır.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
Hidrolik pompa ve motoru
Pompa basınç üretemiyorsa ya da geç üretiyorsa kontrol ünitesi basınç oluşturma süresini aşılmış sayar ve arıza kaydeder. Üreticinin eğitim belgesine göre pompa durduğunda basınç düşer ve kavramalar yay kuvvetiyle açılır.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
Kontrol ünitesi (kart) ve sensörler
Ünitenin içindeki konum, basınç ve devir sensörlerinden biri okunamazsa şanzıman o viteslerin bağlı olduğu yarıyı devre dışı bırakır. Yalnız tek ya da yalnız çift viteslerin kalması buna işaret eder.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Selenoid valfler
Yağı yönlendiren valflerden biri takılırsa ya da elektriksel olarak arıza verirse ilgili kavrama ya da vites çatalı çalışmaz.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Besleme, şase ve tesisat
Zayıf akü, gevşek şase ya da soket içindeki nem, sağlam mekatroniğe arıza kaydettirir. Bu yüzden ünite sökülmeden önce besleme ölçülür.
Olasılık sırası 5/5
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Arıza kayıtları ortam verileriyle birlikte okunur: arıza hangi sıcaklıkta, hangi viteste, kaç kez oluşmuş?
- Adım 2Akü voltajı, şanzıman beslemesi ve şase bağlantıları ölçülür.
- Adım 3Hidrolik basınç testi yapılır: pompa basıncı ne kadar sürede oluşturuyor, kontak kapalıyken basınç ne kadar tutuluyor?
- Adım 4Vites çatalı ve kavrama konum sensörlerinin değerleri canlı veriden izlenir.
- Adım 5Gerekirse mekatronik sökülür; gövde, akümülatör yuvası ve soketler gözle kontrol edilir.
04Çözüm
Sorun besleme ya da tesisattaysa ünite değişmeden çözülür. Basınç kaybında arızalı parça (akümülatör, gövde, pompa) onarılır ya da mekatronik ünite değişir; hangisinin doğru olduğunu gövdenin ve kartın durumu belirler. Yeni ya da onarılmış ünite takıldıktan sonra hidrolik yağı yenilenir, ünite araca kodlanır ve temel ayar yapılır.
Mekatronik değişmeden önce kavramanın durumu da ölçülmelidir. Bitmiş bir kavrama, yeni mekatronikle de düzgün çalışmaz.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Uyarı çıktığında hangi viteste ve hangi durumda olduğunu not edin, mümkünse gösterge panelinin fotoğrafını çekin.
- Akünüz zayıfsa (marş ağır basıyorsa) bunu servise söyleyin.
- Aracı defalarca çalıştırıp durdurarak zorlamayın.
Servise bırakılacak işler
- Basınç oluşturma ve tutma testi
- Mekatronik sökümü, onarım ya da değişim
- Hidrolik yağı, kodlama ve temel ayar
05Sürmeye devam edilir mi?
Durun, çektirinUyarı varsa zorlamayın
Mekatronik arızasında araç bir an normal, bir sonraki an çekişsiz olabilir. Kavşakta ya da sollama sırasında çekişin kesilmesi tehlikelidir. Uyarı bir kez çıkıp kaybolduysa sakin kullanarak servise gidebilirsiniz; tekrarlıyorsa araçla uzun yola çıkmayın.
Yolda bırakır mı?
Evet, bırakabilir. Ayrıntısını ayrı sayfada anlattık: Mekatronik arızası yolda bırakır mı?
06Sık sorulan sorular
Mekatronik tamir edilir mi, yoksa değişmesi mi gerekir?
İkisi de mümkün. Basınç tarafındaki bazı arızalar parça değişimiyle onarılır; gövde ya da kart hasarı büyükse ünite değişir. Karar, söküp bakmadan verilmez.
Mekatronik arızası neden olur?
Basınç akümülatörü ve gövdedeki yorulma, pompa aşınması, karttaki elektronik arıza ve zayıf besleme en sık gördüğümüz sebepler. Yoğun dur kalk ve yüksek sıcaklık üniteyi zorlar.
Kontağı kapatıp açınca düzeliyor, sorun yok mu?
Var. Kontak kapanınca arıza sayacı sıfırlanır, basınç yeniden oluşur. Sebep giderilmedikçe arıza daha sık tekrarlar.