Kısaca
- Belirti: sarsıntı, güç kaybı ve çoğunlukla yanıp sönen motor arıza lambası.
- Bobin mi buji mi sorusu, parçaları silindirler arasında yer değiştirerek çözülür.
- Teklemeyle sürmek katalizöre zarar verir.
01Belirtiler
- Rölantide ve hızlanırken sarsıntı, motorun "üç silindir" çalışması
- Yanıp sönen ya da sabit yanan motor arıza lambası, bazen EPC
- Yük altında (yokuş, sollama) kesik kesik çekiş
- Egzozda çiğ benzin kokusu
- Soğuk ve nemli havada kötüleşen çalışma
02Olası sebepler
En olası olandan başlayarak sıraladık; sıra aracın motoruna, yaşına ve kullanımına göre değişebilir.
- Sebep01
Bobin arızası
Her silindirin kendi bobini vardır. İzolasyonu çatlayan ya da sargısı bozulan bobin yük altında kıvılcımı veremez. Isındıkça kötüleşmesi tipiktir.
Olasılık sırası 1/5 - Sebep02
Eskimiş ya da yanlış buji
Elektrot aralığı açılan buji daha yüksek voltaj ister; bobini de yorar. Yanlış ısı değerinde ya da aracın normuna uymayan buji aynı sonucu verir.
Olasılık sırası 2/5 - Sebep03
Buji kuyusunda yağ ya da su
Külbütör kapağı contası sızdırırsa buji kuyusu yağla dolar, bobin lastiği bozulur ve kıvılcım kaçar.
Olasılık sırası 3/5 - Sebep04
Bobin soketi ve tesisat
Gevşek ya da oksitlenmiş soket, sağlam bobini arızalı gösterir.
Olasılık sırası 4/5 - Sebep05
Teklemenin başka sebebi
Enjektör, hava kaçağı, düşük kompresyon ya da emme supabı karbonu da tekleme yapar. Bobin ve buji sağlam çıkarsa sıra bunlara gelir.
Olasılık sırası 5/5
03Nasıl teşhis edilir?
- Adım 1Arıza kayıtları okunur; hangi silindirin teklediği (örneğin P0301-P0304) belirlenir.
- Adım 2Tekleme sayaçları canlı veriden izlenir.
- Adım 3Tekleyen silindirin bobini başka silindire alınır; tekleme bobinle taşınıyorsa bobin arızalıdır.
- Adım 4Taşınmıyorsa aynı deneme bujiyle yapılır; bujinin rengi ve elektrot durumu incelenir.
- Adım 5İkisi de sağlamsa enjektör, kompresyon ve emme tarafına geçilir.
04Çözüm
Arızalı bobin değişir. Bujiler ömrünü doldurduysa takım olarak yenilenir; yorgun bujiyle çalışan yeni bobin de erken yorulur. Buji kuyusunda yağ varsa kapak contası aynı işte değişir. Buji değişim aralığı bakım konusudur: Buji ne zaman değişir?
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Lamba yanıp sönüyorsa gazı kesmek, yüklenmemek
- Belirtinin soğukta mı, ıslak havada mı arttığını not etmek
- Bujilerin son değişim tarihini bulmak
Servise bırakılacak işler
- Arıza kaydı ve tekleme sayaçları
- Yer değiştirme testi
- Bobin, buji ve gerekiyorsa kapak contası değişimi
05Sürmeye devam edilir mi?
Servise kadar sakin sürünLamba yanıp sönüyorsa yüklenmeyin
Tek silindiri tekleyen motorla kısa mesafe, düşük yükle gidilebilir. Devam ettikçe yanmamış yakıt katalizörde yanar; katalizör aşırı ısınır ve içi erir. Bobin işi küçük bir masrafken katalizör büyük bir masraftır.
Motora zarar verir mi?
Uzun sürerse evet: yanmamış yakıt silindir duvarındaki yağı yıkar, yağa karışır.
Yolda bırakır mı?
Tek bobin arızasında araç genellikle topallayarak da olsa gider. Birden fazla silindir teklerse motor çalışmaz hâle gelebilir.
06Sık sorulan sorular
Bobinlerin hepsini birden değiştirmek gerekir mi?
Şart değil; arızalı olan değişir. Hepsi aynı yaştaysa ve biri bozulduysa diğerleri de yakında bozulabilir; karar sizin.
Bobin arızası neden olur?
Isı, titreşim, yorgun bujiler ve buji kuyusuna sızan yağ en sık sebepler.
Dizel araçta bobin olur mu?
Hayır. Dizelde ateşleme sıkıştırmayla olur; buji ve bobin yoktur. Dizelde tekleme enjektör, kompresyon ya da ısıtma bujisi tarafında aranır.